💧 WIE BEPAALT WAAR ONS ZOETWATER NAARTOE GAAT?
Ik maak me zorgen over onze zoetwatervoorraden.
Niet alleen omdat ik berichten lees over droogte. Vooral omdat ik zie wat er met rivieren en grondwater gebeurt.
Ik woon een groot deel van het jaar in Noord-Italië. Waterlopen die ik jaren geleden nog als vanzelfsprekend beschouwde, staan soms uitzonderlijk laag of zelfs droog.
Maar het beeld is veel groter.
De Colorado River staat onder enorme druk. De Amazone heeft de afgelopen jaren uitzonderlijk lage waterstanden gekend. Ook dichter bij huis staan grote Europese rivieren regelmatig extreem laag.
De laagstand is niet pas in 2022 of 2023 begonnen. In Europa waren er al vóór 2016 duidelijke signalen van structurele waterstress, maar vooral vanaf 2018 werd de situatie in veel stroomgebieden dramatischer. De droogte van 2018, 2019 en 2022 leidde in grote delen van Europa tot uitzonderlijk lage rivierafvoeren en grondwaterstanden. De Rijn, de Donau, de Po en kleinere rivieren bereikten op verschillende momenten historische of bijna-historische dieptepunten. In Noord-Italië werd de droogte in 2022 bijzonder ernstig; in het stroomgebied van de Po lagen de afvoeren toen veel lager dan normaal.
Ook in Noord- en Zuid-Amerika gaat het niet om een verschijnsel van alleen de laatste jaren. De Colorado River kampt al sinds het begin van de eenentwintigste eeuw met een langdurige droogte, waarbij de periode vanaf ongeveer 2000 vaak wordt aangeduid als de droogste meerjarige periode in ten minste twaalf eeuwen. De situatie verslechterde scherp vanaf 2019 en bereikte in 2021 en 2022 een kritiek niveau voor de reservoirs Lake Powell en Lake Mead.
In Zuid-Amerika kende de Paraná-rivier vanaf 2019 en vooral in 2020 en 2021 uitzonderlijk lage waterstanden. De Amazone bereikte in 2023 op meerdere plaatsen historische dieptepunten, terwijl delen van het stroomgebied in 2024 opnieuw met ernstige droogte te maken kregen. Dat betekent niet dat elke rivier voortdurend daalt of dat één enkel jaar een definitieve trend bewijst. Wel is duidelijk dat de combinatie van klimaatverandering, langdurige droogte, grondwateronttrekking, irrigatie, verstedelijking en waterbeheer de kwetsbaarheid sterk heeft vergroot.
De gebruikelijke verklaring is droogte.
Maar als jurist interesseert mij inmiddels een andere vraag:
Wie bepaalt eigenlijk wat er met het zoetwater gebeurt dat wél beschikbaar is?
We pompen grondwater op.
We onttrekken water aan rivieren.
We slaan water op achter dammen.
We laten water uit reservoirs vrij.
We leiden water naar landbouw, industrie, energieproductie en drinkwatervoorziening.
En we voeren enorme hoeveelheden water uiteindelijk af naar zee.
Voor al die beslissingen kunnen goede redenen bestaan.
Maar naarmate zoetwater schaarser en strategisch belangrijker wordt, vind ik één ding steeds moeilijker te begrijpen:
waar is de publieke waterbalans?
Wie mag hoeveel water onttrekken?
Wie bepaalt welke gebruiker voorrang krijgt?
Hoeveel grondwater wordt aangevuld tegenover wat eruit wordt gehaald?
Hoeveel zoetwater wordt bewust vastgehouden — en hoeveel wordt afgevoerd?
En kunnen burgers en bedrijven die verdeling eigenlijk controleren?
Zoetwater is allang niet meer uitsluitend een milieuvraagstuk.
Het is een juridisch en economisch verdelingsvraagstuk.
Wie toegang heeft tot water, kan voedsel produceren, energie opwekken, industrie laten draaien en steden laten functioneren.
Daarom denk ik dat we een stap vóór waterrestricties moeten beginnen:
transparantie.
Maak per stroomgebied zichtbaar wat erin komt, wat wordt opgeslagen, wat wordt onttrokken, wat wordt verbruikt, wat terugvloeit en wat wordt afgevoerd.
Een Public Freshwater Balance.
Niet om vooraf iemand de schuld te geven.
Maar omdat goed waterbeheer controleerbaar moet zijn — juist wanneer een essentiële hulpbron schaarser wordt.
Voordat we mensen vragen met minder water genoegen te nemen, moeten we kunnen laten zien waar het beschikbare water naartoe gaat.
#WaterLaw #WaterGovernance #Freshwater #Transparency #Sustainability #EnvironmentalLaw
Geen opmerkingen:
Een reactie posten